مقدمه ای بر ابلاغ الکترونیکی مالیاتی
موضوع ابلاغ الکترونیکی هر چند به ظاهر ساده است ولی در کل یک موضوع مهم می باشد. در فرآیندهای دادرسی، چه دادرسی قضایی و چه دادرسی مالیاتی ابلاغ بسیار با اهمیت می باشد.
گاها به دلیل ابلاغ نادرست، عدم آگاهی یا تفسیر اشتباه قوانین ما تدابیری اشتباهی را دنبال می کنیم. یکی از مهم‌ترین مواردی که در خصوص ابلاغ الکترونیکی وجود دارد این است که مودیان مجاز هستند در صورت وجود اعتراض، بر اساس ماده یک تبصره 216 عمل کرده و اعتراض خود را به رأی دریافتی صادر کنند.
تعریف ابلاغ الکترونیکی مالیاتی
معمولاً تعاریف ابلاغ عموماً رویکرد قضایی دارد. به ندرت به تعریفی از ابلاغ برمیخورید که جنبه غیراداری و قضایی داشته باشد. از آنجایی که ابلاغیه‌ها انواع مختلفی داشته و از درجه اهمیت متفاوتی برخوردار هستند، بسیار مهم است که با تعاریف، اصطلاحات و کاربرد مرتبط با آن‌ها آشنا باشید. در ادامه چند تعریف را بیان می کنیم:
تعریف اول ابلاغ:
ابلاغ یعنی رساندن یک سند رسمی اعم از اوراق دعوا، اوراق اجرایی و احکام، یا اجرای اسناد لازم الاجرا و مانند آن به اطلاع شخص یا اشخاص معین با رعایت تشریفات قانونی. قسمت تشریفات قانونی در این تعریف بسیار با اهمیت می باشد. این تشریفات قانونی در قانون مالیات های مستقیم آمده است.
تعریف دوم ابلاغ:
ابلاغ یعنی مطلع ساختن مخاطب از مفاد احکام قضایی و یا سایر احکام طبق تشریفات قانونی.
تعریف سوم ابلاغ:
یک تعریف ادبی: رساندن نامه و یا پیام به کسی می باشد. در واقع ما می خواهیم یک پیام، مطلب، حکم را به یک فردی برسانیم. این مطلب ممکن است در موضوعات عادی خیلی با اهمیت نباشد.
اهمیت ابلاغ مالیاتی
زمانی که می خواهیم اوراق مالیاتی یا یک حکم قضایی را ابلاغ کنیم که دارای موعد هست. اگر این ابلاغ ظرف مهلت مقرر اعتراض نشود قطعی می شوند. در چنین مواردی ابلاغ بسیار با اهمیت میشود. موعد اعتراض به ابلاغیه مالیاتی می‌تواند متفاوت باشد؛ از این رو لازم است به محض دریافت ابلاغیه موردنظر، مهلت مذکور را بررسی کرده و تمهیدات لازم را در پیش بگیرید.
فرآیند ابلاغ الکترونیکی چگونه است؟
فرآیند ابلاغ دقیقا مثل بقیه فرآیندها می باشد. امروزه با این امکانات، فناوری‌ها، تکنولوژی ها، و سامانه ها دیگر بحث این که ماموری ابلاغ را بصورت کاغذی بیاورد یا در کوچه و خیابان دنبال کسی بگردد کار غیر منطقی و غیر معقولی می باشد.
زمانی ما به دلیل نداشتن این فن آوری نمی توانستیم ابلاغ را به صورت الکترونیکی انجام دهیم. ؛ ولی امروزه امکانات لازم برای حرکت به این سمت کاملاً فراهم شده است. هم‌اکنون برای فعال سازی ابلاغ الکترونیکی مالیاتی و مشاهده ابلاغیه مالیاتی با کد ملی می‌توان به وب‌سایت سازمان امور مالیاتی وارد شده و در کمترین زمان ممکن فرآیندهای مربوطه را دنبال کرد.
فرآیند ابلاغ فیزیکی اوراق مالیاتی
طبق تبصره یک ماده 219 سازمان امور مالیاتی کشور مجاز است به منظور تسهیل در انجام امور مالیاتی مودیان با توجه به تغییرات فناورانه اخیر به دنبال تسهیل در خدمات مالیاتی باشد. درواقع این روش می‌تواند به جایگزین فرآیند ابلاغ فیزیکی تبدیل شود. به طور مثال در گذشته این پروسه از طریق روشهای زیر نیز انجام می‌پذیرفت:
- تحویل ابلاغیه به مودی یا خویشاوندان (از طریق آدرس محل سکونت)
- تحویل اوراق به مودی از جانب مأمور پست
- انتشار اوراق و اطلاعات مربوطه در روزنامه‌های کثیرالانتشار
هم‌اکنون بر اساس تبصره 1 ماده 219 این پروسه (به جز برخی موارد استثنا) به صورت آنلاین و از طریق درگاه‌های اینترنتی صورت می‌پذیرد.
خلاصه تبصره 1 ماده 219
پس در این تبصره قانون گذار به سازمان امور مالیاتی اجازه میدهد که با اجرای طرح استفاده از فن آوری فناوری اطلاعات و ارتباطات این روش های جدید جایگزین روشهای سنتی قبل شود. یکی از این موارد ابلاغ اوراق مالیاتی می باشد.
بنابراین یکی از مبانی مهم قانون ما تبصره یک قانون 219 می باشد. بسیاری از افراد تصور می کنند این ابلاغ الکترونیکی با موضوع احکام ماده 203 تا 215 تعارض دارد.
در صورتی که این دو در کنار هم قابلیت اجرایی دارند. یعنی برای اظهارات مالیاتی ابلاغ الکترونیکی هم داشته باشیم. در کشور ما اولین بار در قانون آیین دادرسی کیفری مواد 175، 176 و 177 مصوب 1392 سال انجام شد.
آیین نامه دیگری هم تحت عنوان آیین نامه ابلاغ الکترونیکی در قوه قضائیه تنظیم شده است با شماره نامه 9000/29849/100 در مورخه 1395/05/24.
توضیحاتی در خصوص آیین دادرسی مدنی
اولین بار در قوانین ما در مواد 175، 176 و 177 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392 ابلاغ الکترونیکی مطرح شد.
امروزه هر کسی در قوه قضاییه هر کاری داشته باشد قبل از ورود بایستی در سامانه ثنا ( سامانه ثبت نام الکترونیکی) ثبت نام کند. پس از ثبت نام یک حساب کاربری برای فرد ایجاد می شود. از این پس ابلاغ‌های او از این طریق انجام می شود.
در خصوص موضوعات مالیاتی تبصره 1 ماده 219 و بعضی از احکام قانون برنامه ششم یک چنین مجوزی را به ما میدهد. در راستای این احکام سازمان مالیاتی یک شیوه نامه ابلاغ اوراق مالیاتی صادر کرده است تحت شماره
د 200/9355 در مورخه 1399/03/18. بر مبنای این شیوه نامه از تاریخ 1399/03/25 (قبل از این تاریخ ابلاغ الکترونیکی نداشتیم، البته به صورت پایلوت بعضی استانها داشتند ولی به صورت عمومی نداشتیم) در تمامی ادارات کل و برای تمامی مؤدیان حساب کاربری ایجاد می شود می. حساب کاربری به این معنی نیست که حتما ابلاغ الکترونیکی می شود. بلکه بصورت بالقوه این امکان در سازمان مالیاتی وجود دارد که متقاضی ابلاغ الکترونیکی بتواند از خدمات ابلاغ الکترونیکی استفاده کند.
نکته:
در شیوه نامه به شماره د 200/9355 حرف دال (د) یعنی بخشنامه داخلی است. احتمال دارد بیشتر دوستان از مفاد این بخشنامه مطلع نشوند. نام آن را نیز بخشنامه نگذاشتند بلکه شیوه نامه است.
طبق احکام سنتی متقاضی بودن از کجا مشخص می شود؟
افرادی که قبلا ثبت نام کرده اند (مؤدیان قدیم) امروزه می توانند به روش های مختلف وارد سامانه ثبت نام مودیان شوند. سپس در این سامانه در فرم مربوطه قسمت درخواست خدمات الکترونیکی را تکمیل و ارسال کنند.
یعنی پیش بینی شده است که اگر مودی بخواهد می تواند درخواست ابلاغ الکترونیکی را نیز فعال کند. پس اگر درخواست استفاده از خدمات الکترونیکی ابلاغ را بپذیریم این خدمات برای ما قابل انجام می باشد. اگر نپذیریم اصلا نمی توانند نمی‌توانند از این روش به ما ابلاغ کنند چون آن حساب کاربری دیگر برای ما فعال نیست.
فرآیند ابلاغ الکترونیکی پس از فعال شدن
زمانی که ابلاغ الکترونیکی در حساب کاربری فعال شود به طور اتوماتیک همین که برگه تشخیص و قطعی صادر می شود سریع در 10 ثانیه در حساب کاربری ما قرار می گیرد. ما می توانیم ببینیم که برگه تشخیص ما صادر شده یا نه؟
نکات مهم در این مورد:
اشخاص حقیقی با چند پرونده شغلی نیازی ندارند که برای تمام پرونده ها حساب کاربری داشته باشند. طبق این شیوه نامه فقط کافی است در یکی از پرونده ها درخواست خدمات ابلاغ الکترونیکی را ثبت کنند.
در پرونده های مشارکتی شخصی به نمایندگی از شرکا ثبت نام می کند. شماره همراه می دهد و ابلاغ ها برای آن نماینده ابلاغ می شود.
در مورد اشخاص حقوقی می توانند مدیرعامل یا یکی از صاحبان امضاء رو معرفی کنند. سپس ابلاغ ها ابلاغ‌ها به حساب کاربری آن فرد می آید. همچنین می‌توانیم به غیر از مدیران مسئول دیگری را با عنوان نماینده معرفی می کنیم. در این صورت ابلاغ ها به حساب کاربری شرکت و پیامک ها به شماره همراه آن فردی که تکمیل کننده و درخواست کننده بوده است می آید.
سایر نکات مهم درباره ابلاغ مالیاتی به شرح زیر هستند:
- ابلاغیه الکترونیکی مبنای قانونی داشته و تابع قوانین مشخصی صادر میشود.
- مهلت مشاهده ابلاغ الکترونیکی مالیاتی 10 روز می‌باشد. در صورت عدم مشاهده این نامه، تا 3 مرتبه پیامک اعلان برای مودی ارسال شده و طی این تکرار اعلان، سازمان ابلاغ را دریافت شده و ملاحظه شده تلقی می‌کند.
- پیامک ابلاغی همزمان به تلفن همراه فرد تکمیل کننده که می تواند مدیرعامل، یکی از اعضای هیأت مدیره و نیز سایر شماره‌هایی که توسط شخص حقوقی به عنوان شماره رابط معرفی شده است ارسال خواهد شد.
آموزش نحوه مشاهده ابلاغ الکترونیک مالیاتی
- برای استفاده از خدمات مالیاتی می‌بایست ابتدا در سامانه امور مالیاتی به آدرس gov.ir ثبت‌نام کرده و برای فعال‌سازی نام کاربری و کارتابل اقدام کنید. در این مرحله می‌بایست اطلاعات شخصی و قانونی (مانند نام و نام خانوادگی، کد ملی، تصویر امنیتی، کلمه عبور و …) را وارد و ثبت کنید.
- در مرحله بعدی یک رمز یکبار مصرف 6 رقمی بر روی شماره همراه دریافت خواهید کرد.
- پس از ورود به سامانه، در سمت راست منو گزینه “کارتابل ابلاغ الکترونیک را مشاهده خواهید کرد که در صورت دریافت ابلاغ نامه موردنظر در آن منو قابل مشاهده خواهد بود.
معایب و مزایای ابلاغ الکترونیکی
علیرغم مقاومتی که بسیاری از افراد نسبت به ابلاغ الکترونیکی انجام می دهند توصیه ما این است که حتما برای ابلاغ الکترونیکی درخواست دهید. زیرا یک تکنولوژی جدید است که می‌تواند مزایای زیر را در اختیارتان قرار دهد.
مزایای ابلاغ الکترونیکی
اسرعت: در قدیم ماموران مالیاتی بایستی برگ های زیادی را برای ابلاغ می بردند. این کار بسیار سخت بود مخصوصا زمانی که مودی در شهرهای مختلف باشد. ممکن بود اصلا مأمور مالیاتی نتواند آدرس را پیدا کند. یا مودی در محل آدرس حضور نداشته باشد و …. . اما امروزه با ابلاغ الکترونیکی این کار با سرعت بسیاری انجام می شود. ابلاغ مستقیما در حساب کاربری فرد قرار می گیرد و از این بابت مشکلی از لحاظ دقت وجود ندارد.
امنیت
کاهش هزینه: بسیاری از کاغذ بازی ها حذف می شود. قبلا در ابلاغ فیزیکی بایستی سه تا برگ ابلاغ می شد. یک برگ در پرونده و یک برگ به مودی داده می شد. یک برگ پس از امضا به پرونده برگردانده می شد.
همچنین هزینه های نیروی انسانی از قبیل ایاب و ذهاب ماموران مالیاتی کاهش می یابد.کاهش هزینه های اداره پست بابت این ابلاغات نیز کم می شود.
حذف ابلاغ قانونی: ابلاغ قانونی یک دست آویز بود. زمانی که امکان ابلاغ وجود نداشت یا بعضی موارد زمانش می گذشت و یکدفعه متوجه می شدند که یک ابلاغ و برگ تشخیص فراموش شده است.
در سیستم دستی بسیار از این اتفاقات می افتاد. در چنین شرایطی مودی هیچ شکایتی نمی توانست داشته باشد. حتی نمی توانست اثبات کند که این ابلاغ به وی نرسیده است. اما هم‌اکنون ابلاغ قانونی مستقیم در حساب کاربری می نشیند بدون هیچ واسطه ای.
جمع بندی:
ابلاغ الکترونیک اوراق مالیاتی یک نامه الکترونیکی هوشمند است که در پاسخ به اظهارنامه مودیان صادر میشود. صدور الکترونیکی این ابلاغ دردسرهای شیوه‌های سنتی را از بین برده و در زمان و هزینه مودیان و دولت صرفه‌جویی قابل توجهی را ایجاد می‌کند. همچنین این روش ایمنی ابلاغ را افزایش داده و محرمانگی اطلاعات شخصی مودیان را تقویت می‌کند.
هم‌اکنون بیش از 99% ابلاغیه‌های مالیاتی به صورت الکترونیکی صادر شده و از طریق پنل و کارتبال شخصی در دسترس مودی قرار می‌گیرد. مهلت اعتراض به این رأی نیز محدود بوده و تا 10 روز پس از ارسال رأی برآورد میشود.
