مقایسه چک کاغذی و چک الکترونیکی از نظر قانونی، امنیتی و اقتصادی

مقایسه از نظر قانونی

تفاوت چک کاغذی و چک دیجیتال چیست. همانطور که در مقاله آموزش ثبت چک دریافتی صیادی و ثبت انواع چک به آن اشاره داشتیم،از نظر قانونی، چک کاغذی و چک الکترونیکی هر دو دارای اعتبار قانونی هستند و می‌توانند به عنوان ابزار پرداخت مورد استفاده قرار گیرند. با این حال، برای صدور و انتقال چک کاغذی، لازم است که صادرکننده و دریافت‌کننده دارای حساب بانکی باشند و چک را به صورت فیزیکی به یکدیگر تحویل دهند.

همچنین برای نقد کردن چک کاغذی، لازم است که دریافت‌کننده چک را به بانک ببرد و مدت زمانی را صبر کند تا چک تایید شود. این موارد می‌توانند باعث ایجاد مشکلات قانونی مانند تقلب، سرقت، گم شدن یا خراب شدن چک شوند. برای حل این مشکلات، لازم است که صادرکننده و دریافت‌کننده از طریق مراجع قضایی اقدام به پیگیری کنند که این خود ممکن است زمان‌بر و هزینه‌بر باشد.

به نقابت با چک کاغذی، چک الکترونیکی و چک صیادی الکترونیک نیازی به حساب بانکی ندارد و می‌تواند از طریق اینترنت به راحتی صادر، انتقال و نقد شود. برای صدور چک الکترونیکی و صدور نمونه چک الکترونیکی ، کافی است که صادرکننده با استفاده از امضای الکترونیکی خود یک چک دیجیتال را از طریق سامانه‌های چکنو یا نهاب ایجاد کند و شماره چک را به دریافت‌کننده بدهد.

برای انتقال چک الکترونیکی، کافی است که دریافت‌کننده شماره چک را به فرد دیگری بدهد. برای نقد کردن چک الکترونیکی، کافی است که دریافت‌کننده شماره چک را به بانک یا صرافی بدهد و مبلغ چک را دریافت کند.

این روند باعث می‌شود که چک الکترونیکی دارای امنیت بالاتری باشد و احتمال تقلب، سرقت، گم شدن یا خراب شدن چک کاهش یابد. همچنین در صورت بروز هرگونه اختلاف یا ایراد، می‌توان از طریق سامانه‌های چکنو یا نهاب اقدام به رفع آن کرد که این خود سرعت و سهولت بیشتری را به ارمغان می‌آورد.

مقایسه از نظر امنیتی

از نظر امنیتی، چک کاغذی و دسته چک الکترونیکی هر دو دارای مکانیزم‌هایی برای جلوگیری از تقلب و سرقت هستند.

برای چک کاغذی، از روش‌هایی مانند امضای صادرکننده، شماره حساب بانکی، شماره سریال چک، نوشتن مبلغ به حروف و اعداد، استفاده از کاغذ و جوهر امنیتی و غیره استفاده می‌شود.

با این حال، این روش‌ها همیشه قابل اطمینان نیستند و ممکن است توسط افراد متخلف دستکاری شوند. برای مثال، ممکن است که صادرکننده امضای خود را تقلید کند، شماره حساب بانکی را تغییر دهد، شماره سریال چک را حذف یا جایگیری یا اضافه کند، مبلغ چک را تغییر دهد، از کاغذ و جوهر غیراصل استفاده کند و غیره. این موارد می‌توانند باعث ایجاد خسارت‌های جبران‌ناپذیری برای صادرکننده و دریافت‌کننده چک شوند.

برای دسته چک الکترونیکی، از روش‌هایی مانند امضای الکترونیکی، شماره چک، کد رهگیری، رمز عبور، تأیید هویت دو مرحله‌ای، رمزنگاری، تشخیص چهره و اثر انگشت و غیره استفاده می‌شود.

این روش‌ها باعث می‌شوند که چک الکترونیکی دارای امنیت بالاتری باشد و احتمال دستکاری چک توسط افراد متخلف کاهش یابد. برای مثال، امضای الکترونیکی یک روشی است که با استفاده از کلید‌های عمومی و خصوصی، اعتبار و اصالت چک را تضمین می‌کند. شماره چک یک شناسه یکتا است که برای هر چک الکترونیکی ایجاد می‌شود و می‌تواند برای پیگیری و رفع اختلاف‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

کد رهگیری یک کد امنیتی است که برای تأیید هویت دریافت‌کننده چک لازم است. رمز عبور، تأیید هویت دو مرحله‌ای، رمزنگاری، تشخیص چهره و اثر انگشت همه روش‌هایی هستند که برای افزایش امنیت دسترسی به چک الکترونیکی استفاده می‌شوند.

 مقایسه از نظر اقتصادی

از نظر اقتصادی، چک کاغذی و چک الکترونیکی هر دو دارای هزینه‌ها و سودهایی هستند که باید در نظر گرفته شوند.

برای چک کاغذی، هزینه‌هایی مانند هزینه تهیه کاغذ و جوهر، هزینه حمل و نقل، هزینه نگهداری، هزینه تایید و وصول، هزینه پیگیری و رفع اختلاف‌ها و هزینه جریمه‌های تأخیر و برگشت چک وجود دارد.

این هزینه‌ها می‌توانند برای صادرکننده و دریافت‌کننده چک بار مالی سنگینی ایجاد کنند.

سود چک کاغذی این است که برای صادرکننده چک، ممکن است زمان بیشتری برای تهیه مبلغ چک داشته باشد و برای دریافت‌کننده چک، ممکن است اعتماد بیشتری به صادرکننده چک پیدا کند.

برای چک الکترونیکی، هزینه‌هایی مانند هزینه اینترنت، هزینه امضای الکترونیکی، هزینه سامانه‌های چکنو و نهاب و هزینه تبدیل چک به نقد وجود دارد.

این هزینه‌ها معمولا کمتر از هزینه‌های چک کاغذی هستند و می‌توانند باعث صرفه‌جویی در هزینه‌های پرداخت شوند. سود چک الکترونیکی این است که برای صادرکننده و دریافت‌کننده چک، سرعت، راحتی و امنیت بیشتری در پرداخت و دریافت مبلغ چک وجود دارد و می‌توانند از طریق سامانه‌های چکنو و نهاب به راحتی چک خود را مدیریت کنند.

با توجه به مقایسه انجام شده، می‌توان گفت که چک الکترونیکی نسبت به چک کاغذی دارای مزایای قابل توجهی از نظر قانونی، امنیتی و اقتصادی است.

چک الکترونیکی (اعم از چک دیجیتال بانک ملی ، چک دیجیتال بانک پاسارگاد ، چک دیجیتال بانک تجارت و …) با استفاده از امضای الکترونیکی و سامانه‌های مرکزی، اعتبار و اصالت چک را تضمین می‌کند و احتمال تقلب و سرقت را کاهش می‌دهد.

همچنین چک الکترونیکی با استفاده از اینترنت، سرعت، راحتی و امنیت بیشتری در پرداخت و دریافت مبلغ چک فراهم می‌کند و می‌تواند باعث صرفه‌جویی در هزینه‌های پرداخت شود.

بنابراین، می‌توان گفت که چک الکترونیکی یک روش پرداخت نوین و موثر است که می‌تواند جایگزین مناسبی برای چک کاغذی باشد.