حسابداری تولیدی چیست؟ همه چیز درباره حسابداری شرکت های تولیدی
حسابداری تولیدی چیست و چه چالشهایی دارد؟ ثبت حسابداری تولیدی به چه صورت است؟ حسابداری بهای تمام شده چگونه است؟ راز موفقیت در حسابداری تولیدی چیست؟ اگر شما هم به پاسخ این سوالها علاقهمند هستید به صفحه درستی منتقل شدهاید.
شرکتهای تولیدی برای محاسبه هزینههای تولید و فروش کالا از حسابداری تولیدی استفاده میکنند. حسابداری امن نقش بسیار مهمی در توسعه کسب و کارهایی دارد که هدف از تأسیس آنها تولید و فروش کالا است.
همچنین صنعت تولید در سالهای اخیر دچار تغییر و تحولهای زیادی شده است به همین دلیل قوانین مربوط به این کسب و کارها دائماً در حال تغییر است؛ بنابراین داشتن اطلاعات کافی در مورد این زیرمجموعه از علم حسابداری میتواند به مدیران مجموعههای تولیدی کمک زیادی کند. در این مطلب قصد داریم تا شما را با حسابداری تولیدی و کاربردهای آن بیشتر آشنا کنیم؛ پس با ما همراه باشید.
آشنایی با حسابداری تولیدی
برای این که کسب و کارهای مرتبط با تولید و توزیع کالاهای گوناگون بتوانند در دنیای تجارت موفق شوند، نیاز به یک حسابدار تولیدی و نرم افزار حسابداری تولیدی ارزان (مانند نرم افزار آنلاین حسابداری و اپلیکیشن حسابداری مالی) دارند تا با ارائه گزارشهای مالی در مورد روند تولید، امکان کاهش هزینههای جانبی تولید محصول و افزایش سود فراهم شود. به کمک حسابداری تولیدی مدیر یک مجموعه تولیدی میتواند میزان تولید را کنترل کند، بر این بخش نظارت کافی داشته باشد و با توجه به اهداف مجموعه تصمیمات لازم را در زمان مناسب عملی کند بنابراین با داشتن یک نرم افزار حسابداری تولیدی حرفه ای میتوانید بهترین نتیجه را در کمترین زمان دریافت کنید.
مراحل تولید از نگاه حسابداری تولیدی
| شرح | تعریف |
1 | خرید مواد اولیه تولید | در این مرحله مواد اولیه تولید، بهعنوان موجودی انبار ثبت میگردد |
2 | ارسال مواد به خط تولید | مواد مصرفی به حساب کالاهای در جریان ساخت منتقل میگردد |
3 | شروع پروسه تولید | محصول نهایی شکل گرفته و هزینههای مستقیم و غیر مستقیم محاسبه میشود |
4 | تکمیل و خروج محصول | محصول نهایی به حساب کالای ساخته شده منتقل میشود |
5 | فروش محصول | بهای تمام شده محاسبه شده و در صورت سود و زیان منظور میگردد |
حسابدار تولیدی چه چیزی را محاسبه می کند؟
آنگونه که در آموزش حسابداری تولیدی آمده است، در ثبت حسابداری تولیدی میبایست به موارد زیر دقت داشت:
1 | ثبت و کنترل هزینههای تولید (مواد اولیه، دستمزد و …) | 7 | کنترل انحرافات بخش تولید |
2 | شناسایی هزینههای پنهان و غیرمستقیم | 8 | کنترل هزینههای تعمیر و نگهداری ماشینالات |
3 | محاسبه دقیق بهای تمام شده کالاها | 9 | تهیه گزارشات مدیریتی و تحلیلی |
4 | محاسبه دقیق ضایعات و افت تولید | 10 | همکاری در بستن حسابهای پایان دوره |
5 | کنترل موجودی مواد اولیه واحد تولیدی | 11 | ثبت سفارشات و برنامههای تولید |
6 | ثبت و بررسی حقوق و دستمزد کارکنان تولیدی | 12 | رعایت و پیگیری الزامات مالیاتی در حسابداری تولیدی |
تفاوت حسابداری تولیدی با مالی
حسابداری تولیدی از بسیاری جهات با حسابداری مالی تفاوت داشته و چالشهای مختص به خود را دارد. این دو از جهت کاربرد، حسابها، روش و استانداردهای حسابداری با یکدیگر تفاوت دارند. در ادامه تفاوتهای این 2 رشته حسابداری را به اختصار توضیح میدهیم:
- ابزارهای حسابداری: هریک از این رشتههای حسابداری نرم افزار مختص به خود را طلب میکنند. به طور مثال نرم افزار مدیریت مالی آنلاین برای مدیران مالی و بهترین نرم افزار حسابداری تولیدی برای مدیران تولیدی کاربرد دارد.
- محتوای اطلاعات: حسابداری تولیدی بر روی بهای تمام شده، هزینههای تولید و قیمتگذاری محصولات تمرکز دارد و این در حالی اس که حسابداران مالی عمدتا با محاسبه سود و زیان، ترازنامه و جریان وجوه نقد سروکار دارند.
- مخاطبان گزارش: گزارشهای حسابداری تولیدی برای مدیران داخلی و تصمیمگیریهای عملیاتی کاربرد دارد؛ اما حسابداری مالی برای نهادها و افراد برونسازمانی مانند سهامداران و سازمانها گزارش ارائه میکند.
- زمان ارائه گزارش: حسابداری تولیدی، برخلاف حسابداری مالی، به صورت مستمر و حتی روزانه و ماهانه گزارش ارائه میکند.
- قالب گزارش: گزارشهای حسابداری تولیدی (یا نرم افزار حسابداری برای تولیدی) انعطافپذیر و قابل سفارشیسازی هستند؛ اما گزارشات مالی اغلب قالبهای استاندارد و چارچوبهای قانونی سختگیرانهای دارند.
- زمان محاسبه هزینهها: حسابداری تولیدی بهصورت همزمان هزینههای تولید و فرآیند تولید را محاسبه و کنترل مینماید؛ این در حالی است که حسابداران مالی هزینه ها را در پایان سال مالی محاسبه میکنند.
هزینههای مورد نیاز برای تولید یک کالا شامل چه مواردی میشود؟
همانطور که در بخش قبلی اشاره کردیم؛ یک شرکت تولیدی برای محاسبه میزان هزینههای لازم برای تولید محصول به یک حسابدار تولیدی نیاز دارد؛ اما منظور از هزینههای تولید کالا چیست و این هزینهها شامل چه چیزهایی میشوند؟
اینها سؤالاتی هستند که ما قصد داریم در این بخش به آنها پاسخ دهیم. برای آشنایی با تاریخچه حسابداری میتوانید مقاله مربوط را در مقالات سامیار بخوانید.
هزینه مواد اولیه
هزینه مواد اولیه یا به اصطلاح هزینه مواد خام شامل تمام هزینههایی است که یک شرکت تولیدی باید برای تولید محصولاتش پرداخت کند.
به عنوان مثال یک شرکت تولیدکننده صندلی به مواد اولیه مختلفی مانند چوب، چرم، پارچه و… برای تولید محصولاتش احتیاج دارد. محاسبه میزان هزینه این مواد اولیه که عملاً بدون استفاده از آنها امکان تولید وجود ندارد، برای شرکتها تولید از اهمیت زیادی برخوردار است.
برای محاسبه هزینههای تولید میتوان از روشهای مختلفی استفاده کرد. یکی از این روشها استفاده از روش پیگیری دائمی جهت بررسی مواد اولیه مورد نیاز برای ساخت محصولات است. در واقع در این روش تولیدکننده با علم به این که برای ساخت محصولاتش به چه مواد اولیهای نیاز دارد، ارزیابیهای لازم را برای تهیه آنها انجام میدهد.
هزینه فرآیند تولید
هزینههای مربوط به فرآیند تولید کالا برای شرکتهایی حائز اهمیت است که چندین محصول همگن تولید میکنند زیرا در برخی موارد محصولاتی وجود دارند که فرآیند ساخت آنها تکمیل نشده است و هنوز ناقص هستند.
به عنوان مثال در پایان هر دوره کاری در کارخانههای ساخت خودرو، حسابدار هزینه تولیدات تکمیل شده را محاسبه میکند و هزینه محصولات ناقص را از هزینههای اولیه کسر میکند.
هزینه کالاهای تولید شده
در حسابداری تولیدی به هزینه کالاهایی که تولید شده و در انبار وجود دارند اما هنوز فروخته نشدهاند، هزینه کالاهای موجود یا هزینه کالاهای تولید شده میگویند. گاهی محاسبه هزینه کالاهای موجود برای بسیاری از افراد به موضوع پیچیدهای تبدیل میشود زیرا در برخی مواقع کالاهای تولید شده به مکان عرضه رسیدهاند اما صاحب اصلی کالا مشخص نیست.
در این مواقع معمولاً کسی صاحب کالا معرفی میشود که هزینههای مربوط به بارگیری و حمل و نقل محصولات را از کارخانه به محل فروش تقبل کرده باشد.
هزینه سفارش کار
مدیران کسب و کارهای کوچک با محاسبه هزینههای سفارش کار میتوانند تمام هزینههای مرتبط با نیروی کار و مواد اولیه را محاسبه کنند. این کار به آنها کمک میکند تا قبل از شروع کار بتوانند سرمایه مورد نیازشان را تأمین کنند.
در واقع با محاسبه میزان ساعات کاری، مواد اولیه مورد نیاز برای تولید کالا و سایر هزینههای تولید میتوان هزینه کل کار را تخمین زد. همچنین هزینههای تخمین زده شده برای بخشهای مختلف یک شرکت تولیدی ممکن است متفاوت باشد؛ بنابراین باید آنها را به صورت جداگانه محاسبه کرده و در انتها با هم جمع بزنید تا بتوانید هزینه کل کار را تعیین کنید. در نظر داشته باشید که هزینههای جانبی (هزینههایی که نمیتوان آنها را از هزینه تولید جدا کرد) را نیز باید به هزینههای تولید اضافه کنید.
هزینه های تجاری تولیدی
این هزینهها برخلاف موارد قبل مربوط به سایر بخشهای شرکتهای تولیدی، یعنی بخشهای اداری، توزیع و فروش است. این هزینهها نیز میبایست در محاسبات تولیدی و بهای تمام شده لحاظ شده و در صورتها به تفکیک ثبت شوند.
طبقه بندی هزینه های واحد تولیدی (حسابداری بهای تمام شده)
هزینههای واحدهای تولیدی به 2 گروه کلی طبقهبندی میشوند. این طبقهبندی در نرم افزار حسابداری کارگاه تولیدی نیز ثابت بوده و به تفکیک مخارج شرکت کمک شایانی میکند.
هزینه های مستقیم واحد تولیدی
هزینههای ثابت واحد تولیدی شامل تمام هزینههایی میشود که به طور مستقیم با تولید در ارتباط هستند. ازجمله این هزینهها میتوان به مواد اولیه، دستمزد مستقیم کارکنان، قطعات مصرفی، تجهیزات بستهبندی، حمل و جابجایی مواد اولیه و ضایعات اشاره داشت.
هزینه های غیر مستقیم واحد تولیدی
این هزینهها برخلاف گروه اول قابل انتساب به محصول خاصی نیستند. البته این هزینهها اهمیت زیادی در نتیجه نهایی داشته و کاملا ضروری هستند. برخی از این هزینهها عبارتند از:
- هزینه برق، آب، گاز و شارژ
- استهلاک ماشینآلات خط تولید
- هزینه تعمیر و نگهداری تجهیزات تولیدی
- حقوق و دستمزد سرپرستان، مدیران و کارمندانی که جزو خط تولید نیستند
- هزینه اجاره و بیمه کارخانه تولیدی
- مواد مصرفی غیر مستقیم (مانند مواد شوینده، دستکش و …)
یک حسابدار تولیدی چه وظایفی دارد؟
حسابداری که وظیفه انجام امور مربوط به حسابداری تولیدی را بر عهده میگیرد باید با دانش حسابداری ، نحوه ساز و کار واحد تولیدی، نرم افزار حسابداری برای شرکت تولیدی ( مانند نرم افزار حسابداری آنلاین و پلتفرم حسابداری اینترنتی ) ، کدینگ حسابداری تولیدی و ثبت های حسابداری تولیدی آشنایی داشته باشد. برخی از وظایف یک حسابدار تولیدی عبارت است از:
- میزان کالاهای تولید شده، فروخته شده و تعداد کالاهای که در انبار برنامه حسابداری وجود دارد را محاسبه کند تا بر اساس این اطلاعات مدیریت بتواند در مورد میزان تولید محصولات در آینده تصمیمگیری کند.
- تمامی خطهای تولید یک مجموعه باید به صورت جداگانه مورد ارزیابی قرار بگیرد تا در صورت لزوم میزان تولیدات یا ساعات کاری نیروهای مشغول در خطهای تولید افزایش یا کاهش پیدا کند.
- کنترل میزان تولید بر اساس سیاستهای شرکت و میزان عرضه و تقاضا در بازار نیز بر عده حسابدار تولیدی است. او باید بتواند با آنالیز اطلاعاتی که از نرم افزار حسابداری ابری گرفته است، گزارشهای مالی جامعی را در اختیار مدیران مجموعه تولیدی قرار دهد.
- یکی از مسائل مهم در حسابداری تولیدی، پیشبینی سرمایه لازم برای ادامه کار بخشهای مختلف تولید است. پیشبینی سرمایه مورد نیاز میتواند در بازههای زمانی مختلفی با توجه به نظر مدیر شرکت انجام شود.
- محاسبه حقوق و دستمزد کارگران نیز از وظایف اصلی یک حسابدار تولیدی است. بهتر است بدانید که حقوق کارگران خط تولید بر اساس عوامل مختلفی مانند ساعات کاری، سختی کار و… محاسبه و به تفکیک در نرم افزار حسابداری تحت وب ثبت میشود.
- قوانین مالیاتی در کشور ما دائماً در حال تغییر هستند به همین دلیل یک حسابدار حرفهای باید با تمام قوانین مالیاتی آشنایی داشته باشد تا بتواند میزان پرداختیهای مالیاتی را محاسبه کند.
چالش های حسابداری تولیدی و نکات آن
رایجترین چالشهای حسابداری تولیدی به شرح زیر هستند:
- تغییرات قانونی و حقوقی
- تغییرات سریع قیمت مواد اولیه موردنیاز چرخه تولید
- کشف و محاسبه هزینههای سربار و پنهان
- تخصیص نامناسب سربار در حسابها
- خطاهای محاسباتی هزینهها و درآمدها
- مغایرت موجودی انبار حقیقی با اسناد حسابداری
- افزایش کار در جریان ساخت
- مدیریت و رهگیری محصولات و خطوط تولید مختلف
نرم افزار حسابداری تولیدی؛ بهترین راهکار چالش های تولیدی
حسابداری تولیدی و چالشهای آن قابل مدیریت است؛ به شرط آن که ابزار مناسب این کار را شناسایی و تهیه کنید. یک نرم افزار ابری حسابداری، از طریق پیشبینی نیازهای واحدهای تولیدی و برطرفسازی دغدغههای آنها قادر خواهد بود تا بسیاری از چالشهای حسابداری تولیدی را برطرف سازد. نرم افزار تحت وب حسابداری لیام به واسطه ارائه سرورهای ابری، کدینگ 7 سطحی، ماژولهای متنوع، امکان اتصال از راه دور، همان ابزاری است که میتواند شرکت تولیدی شما را به توسعه و بهرهوری برساند. برای مشاهده دقیقتر امکانات این نرم افزار کاربردی، میتوانید به سایر صفحات ما مراجعه کرده و یا دموی رایگان لیام را دریافت کنید.
سخن پایانی
حسابداری تولیدی یکی از زیرمجموعههای علم حسابدار است که به شرکتهای تولیدی کمک میکند تا بتوانند هزینههای فرآیند تولید، مواد اولیه، هزینه سفارش کار و هزینه کالاهای موجود را محاسبه کنند. بررسی تمام این هزینه نقش مهمی را تصمیمگیریهای مدیریتی ایفا میکند زیرا بر اساس این اطلاعات میتوان سرمایه لازم برای بخشهای مختلف را تخمین زد و یا به دنبال راهکارهایی برای کاهش هزینههای تولید بود.
حسابدارانی که مسئولیت حسابداری تولیدی را بر عهده میگیرند علاوه بر محاسبه حقوق و دستمزد کارگران باید سرمایه لازم برای تولید محصولات مختلف را پیشبینی کنند، میزان تولید را کنترل کنند و گزارشهای کاملی را در مورد میزان کالاهای تولیدی، فروخته شده و موجود در انبار را تهیه و به مدیر مجموعه ارائه دهند.
برای آشنایی با راهکارهای مدیریت حسابداری تولیدی و نرم افزار حسابداری تولیدی در ابزارهای این صنعت، این مقاله را مطالعه بقرمایید.
