جریان نقدی چیست و چه تاثیری بر کسبوکار دارد؟
جریان نقدی آن دسته وجوه نقدی هستند که به یک کسبوکار وارد شده و یا از آن خارج میشوند. این وجوه در طبقه بندیهای مختلفی قرار گرفته و با روشهای محاسباتی متفاوتی تحلیل میشوند.
در این مقاله ضمن بررسی تعریف و کاربرد جریان وجوه نقد، به چگونگی محاسبه گردش نقدینگی و نحوه ساخت صورت جریان نقدی میپردازیم. برای فراگیری اصول مدیریت نقدینگی و پیشبینی جریان نقدی نیز میتوانید به مقاله 7 راهکار طلایی مدیریت وجوه نقد وارد شوید.
در دنیای کسبوکار، خیلیها فکر میکنند تنها چیزی که باید برای بقا مهم باشد، سود است. اما واقعیت این است که شرکتهای زیادی با وجود داشتن سود مثبت، به دلیل کمبود پول نقد، ورشکست شدهاند. این قاتل خاموش که بسیاری تا وقتی دیر نشده به آن توجه نمیکنند، چیزی نیست جز جریان نقدی.
یک جمله قدیمی میگوید: «سود کاغذی به درد پرداخت قبضها نمیخورد.» این همان حقیقت تلخی است که اگر درک نشود، میتواند پایان یک کسبوکار را رقم بزند.
جریان نقدی یا Cash Flow
یعنی میزان ورود و خروج واقعی پول به کسبوکار در یک بازه زمانی. نشان میدهد چه میزان وجه نقد در یک دوره زمانی وارد یا از کسبوکار خارج شده است.
به عنوان مثال ممکن است یک سازمان یا کسبوکار سود حسابداری مناسبی گزارش کند؛ اما به دلیل تأخیر در وصول مطالبات مشتریان با کمبود وجه نقد مواجه شود. در چنین شرایطی صورت جریان نقدی تصویر دقیقتری از وضعیت مالی شرکت ارائه میدهد.
- جریان نقدی مثبت: پول ورودی بیشتر از خروجی باشد.
- جریان نقدی منفی: پول خروجی بیشتر از ورودی باشد.
تفاوت جریان نقدی با سود:
در این است که سود فقط یک محاسبه حسابداری است، اما جریان نقدی، پول واقعی موجود در حساب شماست.
حتی برخی مدیران فکر می کنند اگر سود ماهانه بالای 50% باشد، نیازی به مدیریت نقدینگی نیست، ولی تجربه نشان می دهد که بدون برنامه ریزی، همان سود هم به سرعت درگیر هزینه ها و بدهی ها می شود.
مثال عددی ساده
فرض کنید در یک ماه:
- فروش: 200 میلیون تومان (اما فقط 100 میلیون نقداً دریافت شده و بقیه چک دو ماه بعد است)
- هزینهها: 120 میلیون تومان
در ظاهر، شما 80 میلیون سود کردهاید (200-120)، اما در واقعیت، چون فقط 100 میلیون نقد دارید، بعد از پرداخت هزینهها، 20 میلیون تومان کسری نقدینگی دارید!
معرفی انواع جریان نقدی
جریان نقدی عملیاتی
Operating Cash Flow مقدار پول نقدی است که از فعالیتهای اصلی و تعریف شده شرکت حاصل میشود. فعالیت هایی نظیر فروش محصولات یا خدمات، پرداخت هزینه های عملیاتی و … در این دسته قرار میگیرند.
جریان نقدی عملیاتی موجود در یک شرکت میتواند نشان دهد که آیا درآمدهای شرکت پوشش دهنده هزینه های آن هستند یا خیر.
جریان نقدی سرمایه گذاری
جریان نقدی سرمایه گذاری (Investing Cash Flow) با خرید و فروش داراییهای بلندمدت مثل املاک و مستغلات و تجهیزات در ارتباط است. به طور مثال تهیه یک زمین یا سرمایه گذاری در سایر شرکتها، میتواند تحت عنوان جریان نقدی سرمایهگذاری شناخته شود.
جریان نقدی تأمین مالی
جریان وجوه نقد تأمین مالی نوعی تأمین است که از طریق منابع خارجی محقق میگردد. مواردی مانند دریافت تسهیلات و انتشار سهام در این دسته قرار میگیرند.
- بیشتر بخوانید: راهنمای جامع وظایف حسابداری و مالی
نحوه محاسبه جریان نقدی | تحلیل جریان نقدی
جریان وجوه نقد نشان میدهد که در یک دوره مالی چه میزان وجه نقد و معادل وجه نقد وارد کسبوکار شده و چه میزان نیز از آن خارج شده است. این نظارت و بررسی خود تابع اصول و مراحل مشخصی است که در ادامه به آن اشاره خواهیم داشت.
روش مستقیم
در این روش حسابداری، ورودیها و خروجیهای نقدی به صورت دقیق و از روی تراکنشهای حقیقی محاسبه میشوند. یک حسابدار در روش مستقیم مراحل زیر را دنبال میکند:
- ترتیب دهی و محاسبه تمامی دریافتیهای نقدی (مانند وجوه نقد دریافت شده از مشتریان، دریافتیهای حاصل از خدمات و سایر دریافتهای نقدی عملیاتی)
- ترتیب دهی و محاسبه کلیه پرداختیهای نقدی (مانند پرداخت به تأمینکنندگان، خرید مواد اولیه، هزینههای تشکیلاتی، حقوق و دستمزد، مالیات، بهرههای پرداختی و …)
روش محاسبه جریان نقدی غیرمستقیم
این روش پرکاربرد، با بررسی سود خالص آورده شده در صورت سود و زیان آغاز میشود و با تعدیل اقلام غیر نقدی و تغییراتی در حسابهای جاری ادامه مییابد. برای درک بهتر روش غیرمستقیم میبایست با مراحل آن آشنا شوید:
- سود خالص گزارششده توسط شرکت را کنترل و بررسی میکنیم.
- در این مرحله هزینههای غیر نقدی مانند استهلاک و کاهش ارزش داراییها به سود خالص اضافه میشوند؛ چراکه، این اقلام سود حسابداری را کاهش دادهاند؛ اما منجر به خروج وجه نقد در همان دوره نشدهاند.
- در مرحله آخر نیز برای تعدیل داراییها و بدهیهای جاری اقدام میکنیم؛ یعنی موجودی کالا، حسابهای دریافتنی و پرداختنی و … را به روزرسانی میکنیم.
در این روش، افزایش موجودی کالا معمولاً به معنای مصرف وجه نقد برای خرید موجودی بیشتر است و در نتیجه جریان نقدی افت پیدا میکند. به عبارت سادهتر:
- افزایش موجودی = خرید یا مصرف نقد برای نگهداری موجودی بیشتر → کاهش نقد
- افزایش حساب دریافتنی = فروش انجام شده ولی هنوز نقد دریافت نشده → کاهش نقد
- افزایش حساب پرداختنی = هزینه یا خرید ثبت شده ولی هنوز نقد پرداخت نشده → افزایش نقد
حسابداران و مدیران مالی حرفهای برای ایجاد یک گزارش دقیقتر این اطلاعات را به یک چارت تبدیل کرده و نمودار جریان نقدی را ایجاد میکنند.
تفاوت صورت جریان نقدی مستقیم و غیرمستقیم در چیست؟
صورت جریان نقدینگی چیست؟
اصول در تعاریف مالی عبارت صورت جریان نقدینگی به کار نمیرود و اصطلاح صحیح آن صورت جریان نقدی است. در ادامه تفاوت صورت مستقیم و غیرمستقیم را دقیقتر بررسی میکنیم.
در روش مستقیم، تمامی جریانهای نقدی ورودیها و خروجیها و تراکنشهای حاصل شده از آنها را به صورت مستقیم محاسبه میکنیم. به عبارت ساده در اینجا تمام مبالغ نقد حاصل از فروش، خدمات، دریافت یا پرداخت وام و تسهیلات و هزینهها را در 2 ردیف وارد ساخته و جمعبندی میکنیم تا نهایتاً به نتیجه نهایی (جریان مثبت یا منفی) دست پیدا کنیم.
در روش غیرمستقیم نیز به سراغ سود گزارش شده در صورت سود و زیان میرویم و در ادامه تعدیلات مرتبط با استهلاک، ارزش داراییها، تغییرات داراییها و بدهیها را انجام میدهیم.
جریان های نقدی پروژه
جریان های نقدی پروژه به ورود خروج وجوه نقد در طول یک پروژه اشاره دارد. این جریان تمامی منابع مالی و وجوه نقد واردشده به پروژه مثل سرمایهگذاریها، وامها و درآمدهای حاصل از پروژه را شامل میگردد و در طرف مقابل، تمام وجوه پرداخت شده مانند هزینه پروژه، ورود کالا به انبار و … را شامل میشود. مواردی مثل خرید تجهیزات، هزینههای اجرایی، حقوق کارکنان پروژه و هزینههای عملیاتی جزو خروجی نقدی پروژه به شمار میآیند.
کاربردها و اهمیت جریان نقدی در مدیریت نقدینگی
جریان های نقدی و صورت جریان نقدی نقشی کلیدی در مدیریت مالی و تعیین استراتژیهای یک شرکت ایفا میکند. تهیه و ساخت جریان نقدی نتایج مطلوب متعددی دارد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
- بررسی توان پرداخت بدهیها: صورت جریان نقدی نشان میدهد که آیا شرکت موردنظر امکان پرداخت بدهیهای کوتاه مدت خود را دارد یا خیر.
- بررسی تأثیرات رویدادهای مالی: این صورت اثرات رویدادهای مالی مهم مانند فروش داراییها، دریافت تسهیلات یا افزایش سرمایه (یا برداشت از آن) را نشان میدهد.
- تعیین برنامه و استراتژیهای بلندمدت: با تحلیل صورت نقدی میتوان از جریان نقدی آتی پیشبینی بهتری کسب کرد و درنتیجه برنامهریزیهای دقیقتری را در جهت تأمین منابع مالی دنبال کرد.
- کشف هزینههای غیرضروری و مبدأ آنها: بررسی جریان نقدی به ما کمک میکند تا منبع هزینهها را شناسایی کرده و برای تعدیل یا رفع آنها استراتژیهای بهینهتری را دنبال کنیم.
- شناسایی کسر بودجه احتمالی: این گزارش کسری بودجه احتمالی را نشان داده و به جلوگیری از بروز بحرانهای مالی جدی کمک شایانی میکند.
- شناسایی و دریافت بدهیهای معوق: این گزارش سبب شناسایی بدهیهای معوق و طراحی تدابیر لازم برای دریافت آنها میشود.
- تمدید مهلت پرداخت بدهیها: بررسی جریان نقدی بدهیهای شرکت را نمایان ساخته و مدیریت آنها را تسهیل میبخشد.
- تشخیص زمان تبدیل دارایی به وجه نقد: صورت نقدی نشان میدهد که چه میزان زمان لازم خواهد بود تا داراییها به وجه نقد تبدیل شده و قابلیت نقد شوندگی پیدا میکنند.
جدول و فرمول جریان نقدی | فرمول روش مستقیم و غیرمستقیم
برای تهیه تحلیل جریان های نقدی و اکسل گزارش نقدینگی روزانه میبایست به سراغ فرمول جریان نقدی عملیاتی مستقیم و غیرمستقیم برویم. این 2 از چند جهت با یکدیگر متفاوت هستند:
عنوان | فرمول | |
1 | فرمول روش مستقیم | جریان نقدی = مجموع دریافتی نقدی – مجموع پرداخت نقدی |
2 | فرمول روش غیرمستقیم | جریان نقدی = سود خالص + هزینههای غیرنقدی ± تغییرات سرمایه در گردش |
4 مرحله تدوین صورت جریان نقدی
مدیریت جریان های نقدی یک کسبوکار با مراحل زیر شروع میشود:
- جمع آوری دادهها: شامل جمع آوری دادههای یک دوره مالی
- تهیه جدول جریان نقدی: شامل تفکیک جریانهای مالی به 3 بخش عملیاتی، سرمایهگذاری و تأمین مالی
- ارزیابی کش فلو: ارزیابی نسبت و درصد ورودی و خروجی، تأثیر عوامل بیرونی (مانند بازار و استراتژیها و ..)
- تحلیل و بهینه سازی: تحلیل تأثیر جریان نقدی بر عملکرد کسبوکار و بهینه سازی استراتژیها (مثل کاهش هزینهها، افزایش فروش، قیمتگذاری مجدد و …)
نمونه اکسل جریان نقدی | اکسل گزارش نقدینگی روزانه
برای مشاهده جدول و اکسل جریان های نقدی، توجهتان را به تصویر زیر جلب میکنیم:
بهترین ابزار کنترل جریان نقدی
حسابداری دقیق جریان های نقدی و نظارت کامل بر فرآیند ورود و خروجهای منابع مالی، مستلزم داشتن یک نرم افزار حسابداری بهینه و کارآمد است. نرم افزار حسابداری آنلاین لیام، بهعنوان یکی از بهترین نرم افزار حسابداری موجود در ایران، مدیریت و کنترل جریان نقدی کسبوکار شما را سادهتر و دقیقتر میکند.
این سیستم حسابداری پیشرفته به واسطه بهرهمندی از قابلیتهای زیر، یک انتخاب هوشمندانه برای کسبوکار شما تلقی میشود:
- رابط کاربری آنلاین و کاملاً کاربرپسند
- همخوانی کامل با استانداردهای حسابداری و مالی
- کدینگ 7 سطحی با قابلیت ویرایش و تفکیک مراکز هزینه
- پروتکلهای امنیتی فوق پیشرفته + سیستم بکاپگیری خودکار
- ماژولهای 6 گانه حسابداری، انبار، بازرگانی، خزانه، تولید و حقوق
- دستیار مالی هوشمند (اعلانگر تلفنی و پیامکی وضعیت مالی و سررسیدها)
- قابلیت اتصال بینهایت کاربر و تعیین نقش و محدودیت دسترسی برای آنها
- بینهایت امکان کاربردی و کارآمد
برای آشنایی بیشتر با امکانات فوقالعاده نرم افزار حسابداری ابری لیام، هماکنون به دموی رایگان آن وارد شوید.
بیشتر بدانید : ۵ اشتباه مالی که باعث شکست کسب و کارها میشود
اشتباهات رایج مدیران در مدیریت جریان نقدی
راهکار | توضیح | اشتباه |
اولویت با دریافت نقدی یا کاهش دوره وصول مطالبات | فروش زیاد بدون دریافت سریع وجه، نقدینگی را فلج میکند | تمرکز بیش از حد روی فروش |
پیشبینی هزینههای ثابت حداقل 3 ماه آینده | اجاره، حقوق، بیمه و مالیات همیشه سر موعد میرسند | بیتوجهی به هزینههای ثابت |
استفاده از گزارشهای سررسید مطالبات در نرمافزار | دیر پیگیری کردن مشتریان باعث ایجاد کسری نقدینگی میشود | نادیده گرفتن موعد مطالبات |
لیست دقیق بدهی ها و تاریخ سررسید آنها را همیشه داشته باشید | بدهی های کوتاه مدت و بلند مدت ممکن است یکباره فشار ایجاد کنند | عدم بررسی بدهی ها و تعهدات |
چطور بفهمیم جریان نقدی ما در خطر است؟ (علائم هشدار)
- افزایش بدهیهای کوتاهمدت برای پوشش هزینهها
- تاخیر در پرداخت حقوق یا هزینهها
- وابستگی زیاد به وام و اعتبار
- کمبود موجودی نقدی حتی برای هزینههای کوچک
- افت فروش نقدی نسبت به فروش نسیه
- در لیام: با ترکیب گزارشهای بانک، صندوق، بدهیها و مطالبات، میتوان این علائم را زودتر تشخیص داد، حتی اگر گزارش رسمی «گردش وجوه نقد» وجود نداشته باشد.
تجربه واقعی: فروشگاه لوازم خانگی و بحران نقدینگی
یک فروشگاه لوازم خانگی با فروش سالانه 3 میلیارد تومان، به دلیل فروش بیشتر بهصورت چک ششماهه و بیتوجهی به هزینههای نقدی ماهانه، بعد از دو ماه دچار کسری شدید نقدینگی شد.
مشکل اصلی:
- فروش بالا اما نسیه
- هزینه های ثابت بالا (حقوق، اجاره، مالیات)
- نداشتن پیش بینی نقدینگی
راهکار:
با بررسی گزارشهای سررسید مطالبات و حسابهای پرداختنی در لیام، مدیر متوجه شد که باید سیاست فروش را تغییر دهد و بخشی از فروش را نقدی یا با چک کوتاهمدت انجام دهد. این تغییر، ظرف 3 ماه، جریان نقدی را مثبت کرد.
نتیجه:
- کسری نقدینگی بر طرف شد
- بدهی ها مدیریت شد
- سود حسابداری واقعی با نقدینگی هماهنگ شد.
راهکارهای عملی برای مدیریت جریان نقدی
- پیشبینی جریان نقدی ماهانه
- با بررسی دقیق بدهی ها و مطالبات
- لیام امکان مشاهده دقیق تراکنش ها را فراهم می کند
- کاهش دوره وصول مطالبات
- تخفیف برای پرداخت های نقدی
- اخذ پیش پرداخت
- کنترل هزینههای غیرضروری
- بازبینی قراردادها
- کاهش هزینه های ثابت بدون آسیب به عملیات
- ایجاد ذخیره نقدی اضطراری
- حداقل 3 تا 6 ماه هزینه های ثابت
- استفاده از صندوق اضطراری در لیام برای مانیتورینگ
- گزارش های تحلیلی دوره ای
- بررسی ماهانه خروجی و ورودی نقدی
- مقایسه با بودجه پیش بینی شده
جریان نقدی چیست و چه اهمیتی دارد؟
آیا جریان نقدی فقط برای کسبوکارهای بزرگ مهم است؟
اگر گزارش رسمی گردش وجوه نقد در نرمافزار نباشد، چطور جریان نقدی را مدیریت کنیم؟
آیا سود بالا تضمینکننده نقدینگی خوب است؟
تفاوت سود و جریان نقدی در چیست؟
تفاوت صورت نقدی مستقیم و غیرمستقیم در چیست؟
نتیجهگیری: نگذارید قاتل خاموش به شما برسد؛
جریان نقدی ضعیف میتواند حتی قویترین کسبوکارها را نابود کند. با پیشبینی دقیق، سیاست فروش مناسب و استفاده از ابزارهایی مثل لیام برای رصد نقدینگی، میتوان این قاتل خاموش را مهار کرد و رشد پایدار داشت.
یادمان باشد، سود حسابداری بدون نقدینگی واقعی به درد پرداخت هزینه های روزانه نمی خورد، استفاده هوشمندانه از ابزارهای نرم افزاری، گزارش گیری منظم و پیش بینی نقدی، کلید بقا و موفقیت است.
برای درک کاملتر جریان نقدی، باید معاملات غیرنقد را هم بشناسید؛ معاملاتی که بدون جابهجایی پول واقعی، تأثیر زیادی بر صورت جریان وجوه نقد دارند. مقاله زیر را بخوانید: معاملات غیر نقد در صورت جریانات وجوه نقد
نویسنده : نیما مهاجر
کارشناس تولید محتوا
5 پاسخ
بهترین زمان برای بررسی نقدینگی چه موقع است؟
بهترین زمان پایان هر ماه و قبل از پرداخت هزینه های بزرگ مثل حقوق و دستمزد و یا اجاره است تا بتوان اقدامات اصلاحی انجام داد.
چطور میتونیم با لیام جریان نقدی را بهتر کنیم ؟ از چه راهی؟
سلام شما میتوانید با
✔بررسی تراکنش های بانک و صندوق
✔گزارش بدهی ها و سررسید مطالبات
✔پیش بینی موجودی نقدی ماهانه
جریان نقدی را بهبود دهید.
با سلام و تشکر از شما مقاله خوبی بود
به نکات مهم و جالبی اشاره شده بود