حسابرسی مالی و ممیزی مالیاتی چه تفاوتی با هم دارند؟
ذیحساب دقیقا یعنی چه ؟ وظایف ذیحساب چیست ؟
اینها سؤالاتی هستند که ذهن هر حسابدار را مشغول میکنند.
در این مقاله قصد داریم تفاوت بین حسابرس، سندرس، ممیز و ذیحساب را بیان کنیم. اینها عناوینی است که ممکن است برای اکثر افراد غیرمتخصص و گاه متخصص نیز سؤال باشد. سؤال درباره اینکه این عناوین به چه کسانی و با چه تخصص و وظایفی اطلاق میشود.
حسابرسی چیست و حسابرس کیست؟
وظایف حسابرس چیست ؟ چرا سازمانها به حسابرس نیاز دارند ؟ حسابرس وظیفه بررسی صحت اسناد حسابداری و انطباق آنها با اصول و استانداردهای حسابداری و موارد قانونی را دارد. از طریق تهیه کاربرگهای کاربردی و فرمهایی در قالبهای استاندارد، کنترلهای لازم را انجام میدهد. درواقع وضعیت حسابداری را از لحاظ شکل و محتوا مورد قضاوت قرار داده و به هیئت مدیره گزارش میدهند.
البته این گزارش مورد نیاز بانک ها، اداره امور مالیاتی و سایر سازمانهای استفادهکننده برحسب مورد میباشد. به طور کلی هدف اساسی یک حسابرس عبارت است از:
- اطلاعات و گزارشات مالی ارائه شده صحیح باشند
- مدارک با استانداردهای حسابداری تطابق دارند
- مدارک و ثبتهای ارائه شده با یکدیگر سازگاری دارند
- هرگونه خطا یا تقلب احتمالی شناسایی شود
- گزارشات مالی شفاف و معتبر در اختیار استفادهکنندگان اطلاعات قرار گیرد
بر خلاف تصور بعضی از همکاران حسابرسی با حسابداری کاملا متفاوت است. حسابرسان خود به چند گروه متفاوت تقسیم شده که در مقاله انواع حسابرس و نکات مهم حسابرسی میبایست به مطالعه آن بپردازید. عمده تفاوت انواع حسابرسان در هدف فعالیت و مقصد گزارشهای آنها میباشد.
سندرسی چیست و سندرس کیست؟
سندرس یا همان Document Checker بیشتر در واحدهای مالی سازمانها فعالیت دارد و وظیفهاش بررسی اولیه اسناد و مدارک حسابداری پیش از ثبت نهایی میباشد.
در طی اجرای خدمات حسابداری روزانه توسط تیم حسابداران مقیم در شرکت ها، مدیر مالی به دلیل اطمینان از صحت ثبتها و بایگانیها و همچنین برای کشف اشتباهات سهوی یا عمدی و یا حتی گاها کشف اختلاسها به صورت دوره ای و بر اساس نیاز و تراکم امور مالی و سطح اهمیت ارقام به بررسی ریز ثبت ها می پردازد. از سند به ضمائم و از ضمائم به سند می رسد. نتیجه این بررسی ابتدا مورد نیاز خود و در صورت نیاز به هیات مدیره نیز گزارش می شود.
درواقع حضور سندرس در شرکتها کمک میکند تا از ثبتهای نهایی و بروز جرائم مالی و مالیاتی و نا ترازیهای مالی جلوگیری شود. برای درک بهتر تفاوت سندرس و حسابرس میبایست به شرح کاری سندرس توجه داشته باشید:
- بررسی صحت اسناد حسابداری
- کنترل مدارک پیوست سند (فاکتور، رسید، قراردادها و …)
- تطبیق اسناد با استانداردهای حسابداری سازمان
- جلوگیری از بروز اشتباهات اولیه قبل از ثبت در دفاتر
ممیزی چیست و ممیز مالیاتی کیست؟
در بررسی تفاوت بین حسابرس، سندرس، ممیز و ذیحساب دو اصطلاح را بیان کرده و وظایف هر یک را مشخص کردیم. اصطلاح سوم ممیز می باشد. ممیز (Assessor or Tax Auditor) به معنی ارزیاب و تمیز دهنده و نظارت بر رعایت قوانین مالیاتی و پرداخت میزان مالیات صحیح و قانونی از سوی شرکت ها و کسب کار هاست. البته در کشور ما متاسفانه این امر به شکل صحیح انجام نمی شود.
در بعضی از پرونده های مالیاتی ممیزان محترم بیشتر نقش مأمور وصول را اجرا می کنند تا ممیزی صحیح به شکلی که پیش تر عنوان شد.
برخی از مهمترین وظایف ممیز مالیاتی به شرح ذیل هستند:
- بررسی دفاتر قانونی و اسناد مالی
- کنترل درآمدها، هزینهها و سود مشمول مالیات
- تعیین مالیات نهایی بر اساس قوانین مالیاتی
- رسیدگی به اظهارنامه مالیاتی
بیشتر بخوانید: نرم افزار حسابداری ابری
ذیحسابی چیست و ذیحساب کیست؟
بررسی حسابداری دولتی و صرف بودجه اختصاص یافته و نظارت بر رعایت مقررات مالی در وزارتخانهها و موسسات دولتی را ذیحسابی گویند.ذیحساب (Financial Controller) مأموری است که به موجب حکم وزارت امور اقتصادی و دارائی از بین مستخدمین رسمی واجد صلاحیت به منظور اعمال نظارت و تأمین هماهنگی لازم در اجرای مقررات مالی و محاسباتی در وزارتخانهها و موسسات و شرکتهای دولتی و دستگاههای اجرایی محلی و موسسات و نهادهای عمومی غیردولتی به این سمت منصوب میشود.حال که با تفاوت بین حسابرس و ممیز، سندرس، ممیز و ذیحساب آشنا شدیم بایستی سعی کنیم از عناوین بهدرستی استفاده کنیم. اگر با وظایف هر یک از این تخصصها کاملا آشنا باشیم در صورتی که در مورد مسائل حسابرسی و مالیاتی به مشکلی برخورد کنیم، میتوانیم به فرد مربوطه مراجعه کنیم. این امر سبب صرفه جویی در وقت و برطرف شدن هر چه سریعتر مسائل می شود.تفاوت حسابرس و ذیحساب ، سندرس و ممیز | جدول مقایسه
| عنوان | تمرکز اصلی | حوزه فعالیت | استقلال کاری | مأموریت اصلی |
| حسابرس | شفافیت مالی و کنترل داخلی | شرکتها، سازمانها، موسسات خصوصی و دولتی | کاملا مستقل | اظهارنظر درباره شفافیت و صحت صورتهای مالی |
| سندرس | صحت عملیات حسابداری | داخل واحد مالی | بخشی از واحد مالی | کنترل صحت اسناد پیش از ثبت |
| ممیز | قوانین مالیاتی و درآمد مشمول | سازمان امور مالیاتی | تابع قوانین مالیاتی | تعیین مالیات واقعی |
| ذیحساب | اطمینان از اجرای قوانین مالی دولت | سازمانهای دولتی | درون ساختار دولتی | کنترل بودجه و اموال دولتی |
- حسابرس: ناظر مستقل برای اطمینان از صحت صورتهای مالی
- سندرس: کنترلگر اسناد قبل از ثبت در حسابداری
- ممیز: مسئول تعیین مالیات و بررسی دفاتر از نگاه قانونی
- ذیحساب: مسئول کنترل مالی سازمانهای دولتی و صاحب امضای هزینهها
سخن نهایی
هر حسابدار و فعال حوزه مالی میبایست شرح وظایف ممیز، سندرس، حسابرس و ذیحساب را درک کرده و از تفاوت عملکرد این فعالین آگاهی داشته باشد. شناخت این تفاوتها از چند جهت مهم بوده و پیامدهای مهمی دارد:- شرح وظایف هریک از متصدیان فوق مشخص میشود
- از سوءبرداشتهای احتمالی در سازمانها جلوگیری میشود
- جلوی بروز تداخل کاری میان واحدهای مالی گرفته میشود
