مرکز هزینه در حسابداری چیست و چه کاربردی دارد؟
مرکز هزینه هنگامی مطرح میشود که با یک شرکت یا کسبوکار چندبخشی، چند شعبهای یا چند واحدی طرف باشیم این سوالی است که ممکن است در ذهن بسیاری از حسابدارها ایجاد شود.
این گروه از سازمانها و مشاغل برای آن که بتوانند هزینه بخشهای مختلف و بهره وری آنها را به طور دقیق رصد و اندازهگیری کنند، نیاز دارند تا آن ها را در سیستم حسابداری منفک ساخته و برای هرکدام از آن ها یک مرکز هزینه مجزا تعریف کنند.
درست در همین نقطه است که اهمیت یک نرم افزار حسابداری آنلاین 7 سطحی با تفصیلی شناور مشهود میشود؛ سیستمی که بتواند هزینههای یک سازمان را به صورت تجمیعی و تفکیکی محاسبه و گزارش گیری میکند.
آیا مرکز هزینه تنها مربوط به واحدهای صنعتی است؟
آیا مرکز هزینه و مرکز پروژه یکی است؟ آیا این عبارت تنها در حسابداری تولیدی کاربرد دارد؟
سؤالاتی از این قبیل بسیار در حسابداری سازمانها با اهمیت می باشد و کلیه تصمیم گیریهای مالی براساس این مراکز هزینه انجام می شود. به همین منظور بر آن شدیم تا در این مقاله درباره مرکز هزینه و حسابداری مراکز هزینه توضیحات کاملی برای شما عزیزان ارائه کنیم.
سازمانها بسته به نوع فعالیت خود، اندازه سازمان، …. ممکن است بخشهای متفاوتی داشته باشند و هر بخش وظایف مختلفی انجام دهد. این بخشها هر یک به نوبه خود هزینه هایی را ایجاد می کنند. به هر یک از این بخشها مراکز هزینه گفته می شود.
طبقه بندی مراکز هزینه در سازمانها
- بخشهایی برای تولید کالا و محصولات مختلف
- بخشهایی برای خرید و فروش کالا و محصولات
- قسمتهایی برای ارائه خدمات
بیشتر بخوانید: بهترین نرم افزار حسابداری برای چند کارگاه تولیدی
نمونه هایی از مراکز هزینه در مشاغل مختلف
(مراکز هزینه در شرکتهای بازرگانی، خدماتی و تولیدی)
در موسسات خدماتی مانند رستوران ها نیز ممکن است مراکز هزینه مختلفی وجود داشته باشد.
موسسات تولیدی و صنعتی ممکن است چند دایره و واحد تولید داشته باشند و کالاهای خود را در چند قسمت تولید کنند به هر واحد یک مرکز هزینه گفته می شود.
همچنین این موسسات ممکن است علاوه بر واحدهای تولیدی خود دارای واحدهای خدماتی نیز باشند که به این واحدهای خدماتی نیز یک مرکز هزینه می گویند.
فرض کنید در یک کارگاه تولید مبل ممکن است چه بخشهایی وجود داشته باشد:
بخش مربوط به تولید چوب مبل
بخش مربوط به تولید رویه مبل
بخش مربوط به مونتاژ چوب و رویه
بخش اداری و خدماتی
طبقه بندی مراکز هزینه موسسات تولیدی و صنعتی
عموما اصطلاح مرکز هزینه برای موسسات تولیدی و صنعتی بکار می رود. مراکز هزینه این موسسات بشرح ذیل می باشد:
- مراکز هزینه تولیدی
- مراکز هزینه خدماتی
- مراکز هزینه اداری
مراکز هزینه تولیدی
عمل تولید توسط این واحدها انجام می شود.
مراکز هزینه خدماتی
واحدهایی که در ساخت محصول مستقیما نقشی ایفا نمی کنند بلکه به واحدهای تولیدی خدمات ارائه می کنند مانند آتش نشانی، رستوران، حسابداری، ….
مراکز هزینه اداری
وظیفه این واحدها رسیدگی به امور مدیریتی سازمان می باشد.
تسهیم هزینه به مراکز هزینه
عبارت تسهیم هزینه یعنی هر یک از مراکز هزینه چه سهمی از هزینه های ایجاد شده توسط سازمان را در بر دارند. به عنوان مثال هزینه اجاره که یک هزینه ثابت است در تسهیم هزینه معین می کنیم که چه مقدار از این هزینه مربوط به دایره تولید و چه مقدار مربوط به سایر دوایر می باشد.
کاربرد مراکز هزینه در حسابداری
کاربرد مرکز هزینه را با یک مثال توضیح می دهیم. فرض کنید یک شرکت صنعتی دارای 4 خط تولید باشد. هر یک از 4 خط تولید را به عنوان یک مرکز هزینه در نظر می گیریم. این شرکت دارای هزینه های ثابت و هزینه های متغیر مختلفی است.
در نظر بگیرید قبوض این سازمان صادر شده باشد. حال از طریق تسهیم هزینه می توانیم تعیین کنیم که چه مقدار از هزینه این قبض مربوط به مرکز هزینه 1 (خط تولید 1)، چه مقدار مربوط به مرکز هزینه 2 (خط تولید 2)، چه مقدار مربوط به مرکز هزینه 3 (خط تولید 3) و چه مقدار مربوط به مرکز هزینه 4 (خط تولید 4) می باشد.
بعد از تعیین هزینه ها در هر مرکز هزینه می توانیم بهای تمام شده کالا را محاسبه کنیم. با تعریف درست مراکز هزینه ها می توانیم مشخص کنیم که هر واحد چه سهمی در بهای تمام شده کالا دارد.
تعیین مراکز هزینه توسط نرم افزار حسابداری
امروزه در اکثر نرم افزارهای حسابداری می توان مرکز هزینه ها را مشخص کرد و سپس هزینه های هر مرکز را به صورت مجزا مشخص کرد. یکی از نرم افزارهایی که در ارتباط با مراکز هزینه بسیار قوی و متناسب با استانداردها عمل کرده است نرم افزار حسابداری آنلاین لیام می باشد.
در نرم افزار لیام بعد از تعیین مرکز هزینه می توانیم هزینه ها را به تفکیک در هر مرکز ثبت کنیم. سپس در محاسبه بهای تمام شده سهم هر مرکز به راحتی مشخص می شود. این اقدام نیز به واسطه کدینگ 7 سطحی با تفصیلی شناور این نرم افزار حسابداری آنلاین هوشمند میسر شده است.
این قابلیت کلیدی ضمن ارائه امکان تفکیک مراکز هزینه، امکان دریافت گزارشات تجمیعی و مجزا را نیز در اختیارمان قرار میدهد. قابلیتی که نهایتاً منجر به دریافت گزارشهای دقیقتر و کارآمدتری میشود.
امید داریم با توضیحات بیان شده در بالا اطلاعات دقیق و کاملی از مرکز هزینه در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.
آموزش تعریف مرکز هزینه در نرم افزار حسابداری آنلاین لیام
تعریف مرکز هزینه در لیام تا حدودی با تعریف مرکز هزینه در سپیدار و مرکز هزینه در پارسیان تفاوت دارد؛ این تفاوت نیز از رابط کاربری و کدینگ 7 سطحی این پلتفرم حسابداری هوشمند منشأ میگیرد. برای ورود به کدینگ مراکز هزینه در لیام همانند تصویر زیر عمل میکنیم:


برای تعریف مرکز هزینه و همچنین تعریف پروژه (مانند پروژه های پیمانکاری) نیز مطابق مراحل زیر عمل میکنیم:
- ورود به ماژول حسابداری نرم افزار حسابداری ابری لیام
- بازگشایی کشوی “حسابها” در کادر سمت راست
- انتخاب گروه های تفصیلی 2
- انتخاب دسته بندی موردنظر در صفحه جدید
- کلیک بر روی گزینه جدید (در قسمت فوقانی صفحه)
- تعیین عنوان موردنظر برای مرکز هزینه


با دنبال کردن موارد فوق، مرکز هزینه ایجاد شده و امکان تفکیک حساب ها فراهم میشود.
شباهت و تفاوت مرکز هزینه و پروژه
به عنوان یک حسابدار وقتی میخواهیم یک مرکز هزینه یا یک پروژه را در سیستم حسابداری تعریف کنیم، با رویه مشابهی طرف میشویم؛ بدین معنا که در نرم افزار حسابداری چند سطحی هر 2 مرکز هزینه و پروژه در قالب تفصیلی تعریف و ثبت میشوند. با وجود این شباهت، باید توجه داشته باشیم که هریک از این 2 با اهداف متفاوتی تعریف میشوند.
با مشاهده جدول زیر، به تفاوت های مرکز هزینه و پروژه پی میبرید:
| شرح مقایسه | مرکز هزینه | پروژه |
1 | تعریف | واحد یا بخشی که هزینه در آن ایجاد و ثبت میگردد | فعالیت یا مجموعهای از کارهای مشخص و زمانبندی شده که نیاز به کنترل و رصد هزینه و درآمد دارد |
2 | مورد استفاده | برای بخشهای دائمی سازمان (تولیدی، اداری، خدماتی) | برای فعالیت های موقت یا پروژه محور |
3 | کاربرد | کنترل و تحلیل هزینه های واحدها یا بخشها | کنترل هزینهها، درآمد، منابع و عملکرد کل پروژه |
4 | شناسایی در کدینگ حسابداری | در سطح پنجم و هفتم (تفصیلی 1 و 2) | در سطح تفصیلی شناور |
5 | ماهیت هزینه ها | مرتبط با فعالیت های مستمر واحد یا بخش | مرتبط با فعالیت های خاص و پروژه ای |
سخن نهایی
در این مقاله با کاربرد و تعریف مرکز هزینه در حسابداری آشنا شدیم. همچنین آموختیم که مرکز هزینه با پروژه چه تفاوتی دارد. واقعیت این است که تفکیک مراکز هزینه برای شرکت های پیمانکاری، شرکت های چند شعبه ای، سازمان ها و مجموعه های بزرگ و زنجیره ای بسیار مهم و حیاتی است؛ چراکه این مراکز برای محاسبه دقیق سودآوری واحدهای مختلف، می بایست هزینه های هر بخش یا واحد را تفکیک کنند.
به همین دلیل واجب است که به عنوان یک حسابدار اثربخش، نرم افزاری را انتخاب کنید که بیش از 5 سطح داشته باشد. یک نرم افزار حسابداری آنلاین و کارآمد مثل لیام، از طریق ارائه کدینگ 7 سطحی با 2 سطح شناور، امکان تفکیک دقیق تمامی مراکز هزینه و پروژه ها را ارائه ساخته و به ارائه گزارشات دقیق کمک شایانی میکند.
اگر شما هم به حسابداری دقیق و حرفه ای علاقه مند هستید، توصیه میکنیم به دموی رایگان نرم افزار حسابداری لیام وارد شده و رابط کاربری این پلتفرم هوشمند را از نزدیک تجربه کنید.

















2 پاسخ
ما بک موسسه اموزشی هستیم و میخواستیم جداگانه هزینه مربوط به هر دوره را داشته باشیم دوره های آموزشی ?
شما میتونید با استفاده از مراکز هزینه و تفضیلی 2 شناور دوره هاتون رو تفکیک کنید و هزینه هایی ک پرداخت میکنید رو به تفکیک ثبت کنید و گزارش بگیرید